Tuesday, December 31, 2013

धनीको बिरोध किन ?


-योगेश कुमार खपाङ्गी 
नांगो-भुतुङ्गो भएर हिंड्ने महात्मा गान्धीको टेबलमा ब्यापारी जी.डी. बिरलाले साइन गरेको ब्ल्यांक-चेक नै राखिदिएका थिए । जुन पैसाको बलमा गान्धीले देशभरीका जनताको शक्ती एकत्रित गरे अनी अंग्रेजलाई भगाए । गान्धी एउटा बनिया (ब्यापारी) परिवारका ब्यक्ती थिए । तर गान्धीले जहिले पनि आफुलाई गरीबीको आवरणमा ओढाइराखे । उन्ले पब्लिक साइकोलोजी राम्रैसँग बुझेका थिए, कि भारतीय जनता धनी-मानीलाई मनपराउँदैन भन्ने ! महात्मा देखिन तथा नेता बन्न नांगो-भुतुङ्गो, भिकारी र कुरुप हुनुपर्छ भन्ने स्कुलिङ वास्तवमा गान्धीकै हो ।


इन्कार गर्न सकिन्न, बर्तमान विश्व धनमै टिकेको छ । अमेरिकासंग धन छ त्यसैले उसंग शक्ती छ । शक्ती छ, त्यसैले संसार डराउँछ । धन कमाउनु/बनाउनु पनि एउटा कलाकै काम हो । यो कला सितिमिती मान्छेहरुसँग हुँदैन । जोसँग छ त्यस्तो कला छ, सकिन्छ भने उनिहरुको बुद्धीको उपयोग गर्नुपर्छ । उनिहरुलाई निती-निर्माणको ठाउँमा लानु पर्छ । ताकी उनिहरुको संलग्नताले गर्दा देशको आर्थिक निती परीणाममुखी बन्न सकोस् । निती गतिलो भयो भने मात्र हामी पनि विश्व-प्रतिस्पर्धी दौडमा दौडिन सक्छौं । धन र धनीलाई तिरस्कार/इर्ष्या गरेर होइन प्रेम र उपयोग गरेर मात्र हामी पनि धनी बन्न सक्छौ, सम्रिद्ध नेपाल बनाउन सक्नेछौं ।

एउटा गीत सुन्नु भएको होला नि -
'गाँउ-गाँउबाट उठ,
बस्ती-बस्तीबाट उठ,
यो देशको मुहार फेर्नलाई उठ
हातमा कलम हुनेहरु कलम लिएर उठ
बाजा बजाउन जान्नेहरु बाजा लिएर उठ'

गुंण रहस्य पहिल्याउने हो भने योगदानको रुप परिवर्तन मात्र भएको हुन्छ तर बाजा बजाएर भिंड जुटाउने, माइक र प्राबिधिक सहयोग गर्नेहरु, पर्चा छाप्ने मजदुर र प्रेस ब्यवसायी, गाडीप्रबन्ध गर्ने डाइभर गाडी मालिक, पानी-खाजा खुवाउने स्वयंमसेवक र दल चलाऊन चन्दा दिने ब्यापारीले पनि कमबहुत मात्रामा पार्टीलाई उत्तिकै योगदान दिएको हुन्छ, जती जुलुसमा गएर ढुंगा खाने र रगत बगाउनेको हुन्छ । जो सँग जे छ त्यै लिएर देश बनाउन जुट्ने त हो नि !

अत: सभासदको लिस्टमा को-को पर्नुपर्थ्यो वा हुन्नथियो त्यो छलफलको बिषय हुनसक्छ तर राजनीतिक पार्टीहरुले ब्यापारीलाई समानुपातिकबाट सभासदको सिफारिस गरेर ठिकै गरेका छन् । त्यस्तो कदमको बिरोध गर्नुको तुक छैन ।

Thursday, December 19, 2013

लोकल रक्सीको पक्षमा एउटा लघु लेख :

-योगेश कुमार खपाङ्गी

प्रिय मित्रहरु, लामो समयको ब्रेक पछी पुन: 'आकाशबाणी'मा झुल्किदैछु । नरिसाउनु होला है !


धेरै बर्ष अघी एउटा लेखमा पढेको; अन्टार्कटिकाको यात्रामा जानेले अनिवार्य बोक्नु पर्ने तीनवटा कुरो - 1. न्यानो कपडा 2. लाइटर/सलाई 3. रक्सी । यिं मद्धे एउटा मात्र कुरो छुटेमा उस्को मृत्‍यु निश्चित हुन्छ ।

रसिया पनि लगभग अन्टार्कटिका जत्तिकै चिसो ठाउँ हो । त्यसैले स्टालिनले शक्तीमा छँदा जनताको लागि चोक-चोकमा नि:शुल्क भोड्काको ब्यवस्था गरेका थिए । तर मिखाइल गोर्बाचोभ राष्ट्रप्रमुख भए पछी कम्युनिजम मासेर पुँजीबाद भित्र्याए ।  अनी पहिलो काम नै सरकारले दिने नि:शुल्क रक्सी बन्द गराए, जनतालाई बिदेशी रक्सी किनेर खान बाध्य गराए । तर कठ्यांग्रिदो जाडोबाट बच्न रक्सी किनेर खानसक्ने पैसा जनतासँग  थिएन । जस्ले गर्दा उनिहरुले घरेलु मदिरा बनाउन शुरु गरे । गोर्बाचोभ सरकारले घरेलु मदिरा नियन्त्रण गर्ने अनेकौं प्रयास गर्‍यो तर असफल भयो ।

भारतका प्रधानमन्त्री मोरारजी देशाइले पनि रक्सी बन्द गराउने ठुलै अभियान चाले; तर असफल भए । त्यो पछी पनि कयौं कथित सज्जनहरुले घरपारुवा रक्सी निषेध गर्ने प्रयास गरे; तर सबै असफल नै भए । किन ? बिचार  गरौं :

धनीसँग के छैन ?
- बस्नलाई घर छ, न्यानो कपडा छ । समय कटाउन टि.भी छ, इन्टरनेट छ, पत्र-पत्रीका छ, ठुल-ठुला फिलिम हल छ । घुम्न, लग्जरी सामान किन्न सुपरमार्केट-मल छ । साँझमा खाने मासु-सलाद र महँगो व्हिस्की, वाइन र भोड्का छ । पैसा छ, मजा छ ।

गरीबसंग के छ ?
- गरीबसंग गरीबी छ । त्यो बाहेक मनोरन्जनको लागि लोकल रक्सी र श्रीमती/श्रीमानबाट 'फ्री अफ कस्ट'मा पाउने यौनको आनन्द छ । क्षितिजसम्मै हेरे पनि अर्थोक के छ र ऊसँग ?  दिनभरीको कडा परिश्रम, दु:ख र थकान । त्यसैले अलिकती पिउँछ, दु:ख भुल्छ, हल्का मनोरन्जन गर्छ; सुत्छ । अब रक्सी पनि भएन भने अरु के हुन्छ त गरीबसंग मनभुलाउने साधन र जिजिबिशाको त्यान्द्रो !


रक्सी खानु र खुवाउनु राम्रो हो होइन, लामै बहसको बिषय हुनसक्ला । तर जबसम्म गरीबी रहन्छ, तबसम्म लोकल रक्सी बन्द गराउन कसैले पनि सक्नेछैन र गराउनु पनि हुन्न । बरु लोकल रक्सी बनाउने सक्नेहरुलाई स्वास्थ्य तथा सरसफाइ सम्बन्धी तालिम दिएर बिदेशबाट रक्सी आयात गर्न बन्द गरिनु पर्छ । जस्ले गर्दा रक्सीको लागि देश बाहिर जाने करोडौं रुपियाँ जोगिन्छ भने चरम गरीबीको रेखा मुनी रहेका परिवारको जिबिकोपार्जनमा पनि केही टेवा दिन सकिन्छ ।

त्यसैले धनी-पुँजीपती रक्सी उद्द्योग चलाउन तथा सस्तो लोकप्रियाताको लागि 'लोकल रक्सी नियन्त्रण'को नौटंकी तुरुन्त बन्द गरियोस् । रक्सी बनाएर जिविका चलाऊने बर्गको लागि बैकल्पिक ब्यवस्था नगरि उनिहरुको हाँडा-भाँडा फुटाउने, समातेर दु:ख दिने, जरिवाना तिराएर उनिहरुको बाल-बच्चाको पेटमा लात हान्ने काम रोकियोस् । गरीबको बाँच्ने आशा नछिनियोस् ! 

Wednesday, October 9, 2013

मंगलमय शुभकामना !

'आकाशवाणी'का सम्पूर्ण पाठकमित्रहरु, शुभचिन्तक 
तथा दाजु-भाई/दिदी-बहिनीहरुलाई 

बडा दशैं २०७० सालको 
शुभ-उपलक्ष्यमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना !


साताको कार्टून



'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Friday, September 6, 2013

साताको कार्टून







'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Monday, July 8, 2013

साताको कार्टून



पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Saturday, June 29, 2013

टोपी ब्यापारीको कथा

एकजाना टोपी ब्यापारी ब्यापारको दौरान कतै जाँदै रहेछ । हिंड्दा-हिंड्दा थकाई लागेर एउटा रुखको छाँयामा आराम गर्दा-गर्दै निदाएछ । ब्युँझिएर हेर्दा त आफ्नो पोकोमा भएको सबै टोपी त बाँदरले लगाएर रुख माथि पो चढेका रहेछन् । फसादै परेछ ! अनी उस्ले एउटा जुक्ती लगाएछ; आफुले लगाएको टोपी पनि फुकालेर भुँईतिर फालेछ ।

नक्कल गर्न सिपालु बाँदर पनि के कम; उनिहरुले पनि टाउकामा लगाएका सबै टोपी भुँईतिर फालेछन् ।
हतार-हतार टोपी बटुलेर चतुर ब्यापारी कुलेलम ठोकेछ ।

बाबुराम भट्टराइले 'त्याग देखाउन पार्टीको उपाध्यक्ष पदबाट रजिनामा दिएको' कथनले यो कथा फेरी याद आयो !

तर, कथा अझै सिद्धिएको छैन ।

अर्को भाग :
एकजाना टोपी ब्यापारी ब्यापारको दौरान कतै जाँदै रहेछ । हिंड्दा-हिंड्दा थकाई लागेर एउटा रुखको छाँयामा आराम गर्दा-गर्दै निदाएछ । ब्युँझिएर हेर्दा त आफ्नो पोकोमा भएको सबै टोपी त बाँदरले लगाएर रुख माथि पो चढेका रहेछन् । फसादै परेछ !

तर यसपटक त्यो ब्यापारी कत्ती पनि बिचलित भएनछ । उस्ले 'टोपी ब्यापारीको कथा' पढेको रहेछ ।
उस्ले पनि त्यही जुक्ती लगाएछ; आफुले लगाएको टोपी फुकालेर भुँईतिर फालेछ ।

तर 'टोपी ब्यापारीको कथा' बाँदरहरुले पनि पढीसकेका रहेछन् । त्यसैले एउटा बाँदर रुखबाट झटपट ओर्लिएर ब्यापारीले भुँईमा फाल्या टोपी लिएर रुखमाथी चढेछ ।

ब्यापारीले जमाना बदलीईसकेको थाहै पाएको रहेनछ !

Tuesday, June 25, 2013

अंग्रेजीको लागि नेपाली भाषाको बली !

- योगेश कुमार खपाङ्गी

अधिकांस सर्वसाधारण र गरीबहरुले पढने गरेको सामुदायिक बिद्यालय सुबिधासम्पन्न निजी बिद्यालयभन्दा कमजोर हुनु स्वाभाबिक हो । किनकी अंग्रेजी स्कुलहरुले विद्यार्थी भर्ना गर्नुपूर्व नै उस्को क्षमता जाँच गरेर मात्र भर्ना गर्छन् । अझ कतिपय नाम चलेका निजी बिद्यालयले त विद्यार्थीको त जाँच लिन्छन् नै, उनिहरुको अभिभावकको पनि आर्थिक र पढाई-लेखाइ बारे जानकारी लिदै पूर्वपरिक्षा लिन्छन् । बाबु-आमा अशिक्षित र गरीब छन् भने घुमारो भाषा प्रयोग गरेर भए पनि त्यस्ता विद्यार्थीको भर्ना नै लिंदैनन् । अनी अङ्रेजी स्कुलमा भर्ना नगराइएका लद्दुपाँड र गरीबहरु कता जान्छन् ? उही सामुदायिक बिद्यालयमा । धन्न पो अहिले जती विद्यार्थी पनि पास गराउँछ सामुदायिक बिद्यालय ।

सामुदायिक बिद्यालयका अधिकांस विद्यार्थीहरु फेल हुने भनेको अङ्रेजी बिषयमा हो । त्यस पछी मात्र गणितमा । सामुदायिक बिद्यालयका विद्यार्थीहरु नेपालीमा फेल भएको कहिले कसैले सुन्या छ ? छैन नै होला ! अंग्रेजी हाम्रो भाषा होइन, बिदेशी भाषा हो । यो हाम्रो गाउँघरमा जहाँ सुकै प्रयोगमा आइराख्ने भाषा पनि होइन । यस्को व्याकरण पनि नेपालीको जस्तो सजिलो छैन । जस्तो लेखिन्छ त्यस्तो पढदा पनि असुद्ध हुने भाषामद्धे अङ्रेजी पनि एक हो । जस्तो Do = डु हुन्छ, Go = गु हुँदैन; 'गो' भन्नु पर्छ रे । लेखिन्छ Busy (बुसी), भन्नु पर्छ बिजी । लेखिन्छ Physiology (फिसियोलोजी), भन्नु पर्छ साइकोलोजी । यस्को बिपरित नेपाली भाषामा जे लेख्या छ त्यही पढे अझ सुद्ध उच्चारण हुन्छ । तर अंग्रेजीमा त्यस्तो हुन्न । यस्तो लेख्ने एउटा, भन्नु पर्ने अर्को पनि कुनै बैज्ञानीक भाषा हुन्छ ? हुनत यो समस्या टार्न उनिहरुले 'फोनेटिक सिम्बोल (Phonetic symbol)  पनि नबनाएका होइनन् । तर सबैले यो फोनेटिक सिम्बोल बुझ्दैनन् पनि र यस्लाई पच्छयाएर साद्धे पनि लाग्दैन । त्यसैले अङ्रेजी दुरुह भाषा नै हो, शायद चाइनिज भाषाभन्दा पनि बढी ।

हुनत संसारका धेरै भन्दा धेरै भाषा जान्नु राम्रो कुरा हो । तर बिदेशी भाषाको बिकासको लागि लागि आफ्नो नेपाली भाषाको बली चढाउँनु हुन्न । अहिले नेपालीमा जती अंक ल्याउनु पर्छ, अंग्रेजीमा पनि उत्ती नै ल्याउनु पर्छ । झट्ट हेर्दा यो समानता जस्तो देखिए पनि असमानता हो । अङ्रेजीमा १५ अंक ल्याए पनि पास हुने (संस्क्रितमा जस्तै) ब्यवस्था गर्ने हो भने सामुदायिक बिद्यालयको कोही पनि फेल हुँदैन । अंग्रेजीभाषाको लागि ६० प्रतिशत विद्यार्थीलाई फेल गराएर निरास पार्नु, एसएलसी बाटै पढाई प्रती बितिष्णा जगाएर कुलत/ फटाइँको बाटो पक्रिने बनाउने अनी कतिलाई आत्महत्याको बाटोसम्म डोहोर्‍याउनु ठीक हुँदैहोइन ।

समस्या बिद्यालय र शिक्षकमा मात्र छैन । मूल कुरा त शिक्षा निती नै गलत छ । यस्लाई सुधार गर्नु पर्छ ।

Wednesday, June 19, 2013

साताको कार्टून



पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Monday, June 3, 2013

साताको कार्टून


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Sunday, May 26, 2013

साताको कार्टून


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Sunday, May 19, 2013

साताको कार्टून


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Saturday, May 11, 2013

टाँए-टाँए, फिस्स्स !


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Monday, May 6, 2013

जीवन दर्शन !


रजनीशले 'भिंडको बुद्धी हुँदैन' भन्थे । हिटलरले पनि यो कुरा राम्रोसँग बुझेका थिए । हिटलरले भिँडको राजनीति गर्न महारथ हासिल गरेका थिए । उन्ले प्रोपोगान्डा क्रिएट गर्न पाउल जोसेफ गोयबल्सलाई मन्त्री राखेका थिए । जब हिटलर डरलाग्दो र भयानक शैलीमा भाषण गर्थे; गोयबल्सले भाडामा राखेका मान्छेले भिंडको चारै तिरबाट ताली बजाउँथे । एउटाले ताली बजाए पछी अरुले पनि बजाउने भिंडको चलन नै हो । अनी भिंडले हिटलरको शब्द-शब्दमा ठुलो गड्गडाहटकासाथ ताली बजाउँथ्यो । हिटलरले 'मर्न जाऊ' भनेर आदेश दिए पनि भिंड तयार हुन्थ्यो ।

तपाईंले पनि बिचार  गर्नु भएको होला, भिँडको पछी लागियो भने आफु कहाँ पुगियो, कती हिंडियो, के-के गरियो; केही थाहा हुँदैन अनी खाना-पिना, भोक-प्यास- सुद्धी-बुद्धी सब हराउँछ । एउटाले 'ठोक-ठोक' भन्यो भने भिंडले ठोक्छ । अनी अर्कोले 'ढुङ्गा हानौं' भन्यो भने भिंडले 'किन हान्ने ?' भनेर प्रश्न गर्दैन । बरु जतापायो त्यतै ढुङ्गा हान्न थाल्छ ।

त्यसैले भिंडले के भन्दैछ ? त्यो नसुन्नुहोस् अनी तुरुन्तै नपत्याउनुहोस् । भनिन्छ सबको आत्मामा भगवान छ । तपाईंको आत्माले के सही र सत्य हो भन्छ; त्यही मात्र सुन्नुहोस् । बहुसंख्यकले भनेको भन्दैमा त्यो नै ठीक र सत्य हो भन्ने छैन । 'अरुले के भन्लान् !' भन्ने रोगबाट मुक्त हुन जरुरी छ । भरसक आफुलाई भिंडबाट अलग राख्नुहोस् ।

- योगेश कुमार खपाङ्गी

Sunday, May 5, 2013

साताको कार्टून


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Friday, May 3, 2013

साप्ताहिक कार्टून


साप्ताहिक (कान्तिपुर पब्लिकेशन,काठमान्डु,नेपाल)मा प्रकाशित

Tuesday, April 30, 2013

खेल, जात्रा, मनोरन्जन र देश



पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं उपत्यका 'हान्न' ईन्द्रजात्राको अवसर कुरेका थिए । 'जात्रा' उपत्यकाका नेवारहरुको कमजोरी हो भन्ने उन्ले राम्रोसंग बुझेका थिए । त्यसैले उन्ले त्यसै दिन उपत्यका माथि आक्रमण गरे अनी सहजै बिजय हासिल गरे(हुनत राम्रोगर्न चतुर-नितीको प्रयोग गर्नु पनि नराम्रो होइन )। तर यही सिद्धान्त पछ्याउँदै पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रले पनि दैशैंको मौका पारेर छोरा पारसलाई युवराज घोषणा गरेका थिए ।

फेरी यही सिद्धान्तलाई नै हाम्रो छिमेकी देश चीनले पनि प्रयोगमा ल्याएको छ । क्रिकेट इन्डियनहरुको कमजोरी हो भन्ने बुझेर नै 'क्रिकेटका बाप' IPL को मौका छोपेर  चिनिया सेना भारतीय सिमाभित्र प्रबेश गरेको छ । आफ्नो देशको बीस किलोमिटर भित्र बिदेशी सेना छिरीसक्दा पनि भैयाहरु मनोरन्जन गर्नमै मक्ख छन् ।

त्यसैले अती खेल र मनोरन्जनप्रेमी पनि हुन ठीक छैन । हुनत कसै-कसैले भन्लान् 'खेलले त झन राष्ट्रियता पो जगाउँछ त !' । तर, कुरा त्यसो होइन; खेलबाट जागेको राष्ट्रियता पानीको फोको जस्तै मात्र हो । खेल अवधीसम्म मात्र रहने पनि के राष्ट्रियता !

हिन्दूस्थान भन्ने गरिएको भारतलाई अङ्रेजहरुले 'इन्डिया' बनाइदिए । अनी तिनै पश्चिमाको नाङगो संक्रितीको सिको गरेर अहिले 'हिन्दूस्थान' बाट 'पोर्निस्थान' भएको भारतीयहरुको सिको गरेर हाम्रा नेपाली पनि टाइ-सुट लगाएर आफुलाई आधुनिक भनाउनमा मक्ख छन् । स्त्रीले शरीर ढाक्यो भने 'ट्रेडिसनल' भइन्छ रे अनी नाङगीयो भने 'मोर्डन' भइन्छ रे । केही दिन अघी नेपाली अखबारहरुमा एउटा ट्याटुजात्राको मौका पारेर मोटरसाइकलको बिज्ञापन निस्किएको थियो - 'Be Nude, Get Ink' अर्थात ट्याटु लगाएर नाङिनु रे ! आखिर त्यस्तो बिज्ञापनले के सन्देश दिन्छ त ? सोच्ने बेला आएको छ ।

आज हरेक प्रमुख भारतीय मिडियाहरु हेर्नुस्; सन्सनीखेज र उत्ताउला समाचार मात्र छन् । उनिहरुको अहिले दुइटा मात्र समाचार बन्छ । खेल कि सेक्स । आज हरेक भारतीयहरु उनिहरुको राष्ट्रिय भाषा 'हिन्दी' बोल्न सरम मान्छ । कसरी हुन्छ आफुलाई युरोपियन जस्तो देखाउन तल्लिन छन् । सुट-टाइ, जिन्स वा छोटो र अस्लीलपाराको कपडा लगाएर पो हुन्छ कि ? अङ्रेजी बोलेर पो हुन्छ कि ? कालो छालालाई गोरो बनाएर पो हुन्छ कि ? वा केही सीप नलागे कालो कपाललाई खैरो बनाएर पो हुन्छ कि ? एनिहाउ युरोपिन र अमेरिकन जस्तो देखिनु छ कथित आधुनिक भारतीयहरुलाई । जस्ले गर्दा उनिहरुको चाल 'न हाँसको-न बकुलाको' जस्तो भएको छ । भाषा र संस्क्रिती कमजोर भएपछी स्वभावत: राष्ट्रियता पनि कमजोर हुन्छ । त्यसो हुनाले अहिले भारतीयहरुको राष्ट्रियता पनि एकदमै कमजोर भएको छ । राष्ट्रिय चिन्हमा तीनवटा शेर (सिंह) राखेको भारत आज कागजी शेर मात्र हुनपुगेको छ । युरोपियन र अमेरिकनको सिको गरेर भारतीयहरुको बिग्रिए । अनी भारतीयको सिको गरेर नेपाली बिग्रिने भए । चिन्ताको बिषय छ !

हाम्रालागी भारत र चीन बराबरीका छिमेकी हुन् । जसरी भारतले हाम्रो सिमाना मिच्दै ल्याउँदैछ । चीनले पनि भारतको सिमाना मिच्दै ल्याउँदै छ । कुनै पनि देशको सिमाना मिचिनु राम्रो कुरा होइन । अहिले चीनले भारतको सिमाना मिचिको हो होइन उनिहरुलाई नै थाहा होला ! यदी चीनले सिमाना मिचिको हो भने यो घटनाबाट पाठ सिकेर भारतले हाम्रो पनि सिमाना मिच्न छाडोस् ।

- योगेश कुमार खपाङ्गी

Monday, April 29, 2013

साप्ताहिक कार्टून


साप्ताहिक (कान्तिपुर पब्लिकेशन, काठमान्डु, नेपाल)मा प्रकाशित

Sunday, April 28, 2013

साताको कार्टून


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Monday, April 22, 2013

साताको कार्टून


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Monday, April 15, 2013

साताको कार्टून


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Thursday, April 11, 2013

मंगलमय शुभकामना !

'आकाशवाणी'का सम्पूर्ण पाठकमित्रहरु, शुभचिन्तक 
तथा दाजु-भाई/दिदी-बहिनीहरुलाई 
नयाँ बर्ष २०७० सालको 
शुभ-उपलक्ष्यमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना !


स्वाइन-फ्लु, बर्ड-फ्लु र ह्युमन फ्लु !


जनश्वास्थ्यमाथीको खेलबाड कहिले सम्म ?

मान्छेलाई प्रत्येक बर्ष लाग्ने फ्लु (Flu) लाई डाक्टरले भाईरल इन्फ्लुएन्जा र बोलचालको भाषामा रुघा-मार्गी भन्छौं । रुघा-मार्गीले मान्छे मर्ने भनेको रुघा-मार्गी धेरै बिग्रिए पछी निमोनिया लागेर हो नत्र ज्यानै चै जाँदैन । भनीन्छ साइन्सले अहिलेसम्म फ्लुको मेडिसिन बनाउन सक्या छैन । फ्लु जसरी आँउछ त्यसरी नै जान्छ पनि । आन्सरडट्कमका अनुसार सन २०१३ को अप्रिलसम्म विश्वभरमा बर्डफ्लु लागेर ३६० जना मान्छेको मात्र मृत्‍यु भयो । जबकी 'झाडा-पखलाले प्रतीदिन छ हजार बालबालिका मर्छन्'- WHO (World Health Organization) भन्छ । जसरी फ्लु लाग्ने बित्तिकै हजारौं हाँस/कुखुरा एक्कैपटक नस्ट गरिन्छ । त्यसैगरी रुघा-मार्गी लाग्या जती सबै मान्छेहरु मार्न थालियो भने के हुन्छ ? त्यो कुनै न्यायसंगत कुरा होला ? त्यसो भए बिचरा निर्दोश हाँस/कुखुरालाई चैं रुघा-मार्गी लाग्दैमा जिउँदै खाल्डोमा गाड्नु पर्छ भन्ने के छ ? त्यस्को बैकल्पिक उपाय छैन ? खै नेपालमा पशु अधिकारकर्मी बोलेको ? कि अर्काको धन जाँदा चैं बोल्नु हुन्न ?

मेरो बिचारमा यो सबै हौवा मात्र हो । नेपाल तथा भारतमा अहिलेसम्म हेपाटाइटिस बी फेला पर्या छैन र भबिस्यमा पनि लाग्ने सम्भावना छैन । भारतीय उच्चन्यालयको आदेश अनुसार भारत सरकारले हाल एन्टी हेपाटाइटिस बी भ्याक्सिनको बिक्री-बितरणमा रोक लगाइसक्यो । तापनी केही बर्ष अघी औषधी बेच्ने कम्पनीले चलाएको हल्लाको भरमा नेपालीले हेपाटाइटिस बी बिरुद्धको खोप लगाए । भ्याक्सिन बेच्ने कम्पनीले करोडौ कमायो । त्यो खोपको साइडइफेक्ट हालसम्म त देखा परेको छैन तर भबिष्यमा देखा पर्न सम्भावनालाई पनि नकार्न सकिन्न ।

हल्लाको पछी दगुर्नु ठीक होइन । अनेक थरी 'रोग आयो' भन्दै युरोप र अमेरिकि कम्पनीले खासगरी एसिया र अफ्रिकाका गरिब मुलुकहरुमा भ्याक्सिनहरुको परिक्षण गर्छन् । हाम्रो देशको सरकार पनि कस्तो ? 'फ्री'मा पायो भन्दैमा जे पनि 'हो-हो रे' को भरमा खुवाउन र घोच्ने अनुमती दिन्छ !

लिस्टभर्सडटकमका अनुसार एड्स  (HIV AIDS) भन्ने रोग मान्छेले चिम्पान्जीसँग यौनकृया गरेर आएको होइन । यो त अमेरिकन र बेलायती अनुसन्धाताले मान्छे माथि गरेको कुरुप परिक्षणको परीणाम हो । जुन परिक्षण अफ्रिकाको एक गरीब देश जिम्बाम्बेमा गरिएको थियो । कुनै रोगको निदान गर्न भनेर हजारौ अफ्रिकीलाई त्यो खोप लगाइयो जस्मा चिम्पान्जीको बिर्य मिसाइको थियो । जस्को परीणामस्वरुप (बाइप्रोडक्टको रुपमा) एड्स जस्तो प्राणघातक रोगको जन्म भयो । आज यो रोगको कारण विश्वभरमा तीस मिलियन मान्छेहरुको मृत्‍यु भइसक्यो । त्यसमद्धेमा मृत्‍युहुनेहरु अफ्रिकी नै बढी छन् । एड्स एउटा रोग मात्र होइन यो एउटा गोराहरुले मानवतामाथी गरेको अपराधको कहिले नमेटिने कालो धब्बा हो ।

अबदेखी हाम्रो नेपालले पनि हात्तीपाइले, दादुरा, स्वाइनफ्लु, बर्डफ्लु, हेपाटाइटिस लगायतका बिभिन्न रोगको औषधी बिदेशीले सहयोग स्वरुप सित्तैमा दियो भन्दैमा सर्वसाधारणको जीवनमाथी खेलबाड हुने गरी परिक्षण गर्न दिनुहुन्न । हाम्रा पिता-पुर्खाले 'खैरो आँखा हुनेहरु (अर्तात् गोराहरु) को कहिले विश्वाश नगरनु' भन्नुहुन्थ्यो । त्यसैले कुनै पनि औषधी, खोप वा अनेक किसिमको थोपोहरु जनतालाई खुवाउनुपूर्व पहिला नेपाली, भारतीय र चिनिया बिशेषग्य सम्मिलित बिशेष (स्पेसल) जाँच आयोग गठन गर्नु पर्छ र त्यस्ले 'हुन्छ' भने पछी मात्र खोप तथा औषधी खुवाउने अनुमती दिनुपर्छ । अन्यथा भोली एड्सभन्दा खतरनाक बिमारी नजन्मेला भन्न सकिन्न ।

- योगेश कुमार खपाङ्गी

Wednesday, April 10, 2013

बिचरा हाम्रा रैथाने कुकुरहरु !


अचेलका घरमा जर्मन शेफर्ड, बुल डग, अमेरिकन एस्किमो, अस्ट्रेलियन क्याटल डग आदी थुप्रै जातका बिदेशी कुकुरहरु पाल्ने फेशन चल्या छ । तर टोलका रक्षा गर्ने त आखिर रैथाने कुकुरहरु (अपमान गर्न 'भुस्याहा' भन्छन्) नै हुन् । जो सडकपेटीमा जन्मिन्छन् र सडकपेटीमै मर्छन् । थाहा छ ? यिनीहरुलाई तपाईं-हामीलाईभन्दा टोलको बारे बढी जानकारी हुन्छ । यिनले टोलका सबै मान्छे चिन्छन् । को नयाँ मान्छे - को पुरानो मान्छे यिन्लाई सबै थाहा हुन्छ । तर इन्लाई कसैले चिन्दैन । आज कता भतेर छ ? आज कता भेला छ ? इनिहरुलाई पहिले नै थाहा हुन्छ । अझ हाम्रा बुढापाकाले त यिनिहरुलाई टोल-छिमेकमा कसैको मृत्‍यु हुन लागेको छ भने पहिले थाहा हुन्छ रे भन्नुहुन्छ । यिनीहरुको घ्राणशक्ती (सुँघ्ने शक्ती) मान्छेहरुको भन्दा बढी छ, त्यसैले यिनिहरुले मृत्‍युको गन्ध पनि चाल पाउँदा हुन् । शायद तपाईंले पनि सुन्नु भा'को छ होला, त्यस्बेला यिनिहरु नराम्रोसँग रुन्छन् । अचम्मको शक्ती छ हाम्रा रैथाने कुकुरहरुमा !

भोक-भोकै हुन्छन् तर पनि टोलमा चोर पस्यो भने ठुलो हो-हल्ला गरेर टोलबासीलाई सचेत गराउँछन् यिनिहरु ! तपाईंले कहिले यिनलाई एक पुरिया बिस्कुट दिनु भा'को छ ? दिएर हेर्नुस् त; यिनीहरु कती खुशी हुन्छन् । भोलीदेखी तपाईं टोलमा पस्ने बित्तिकै यिनिहरु हर्श-भिभोर हुन्छन् । पुच्छर हलाउँदै आईपुग्छन् स्वागतार्थ ।

हामीले कहिले यिन्को कदर गरेनौं । तर यिन्ले हाम्रो जहिले नि कदर गर्छन् । यिनीहरु पेटभर्न तपाईं हामी जस्तो देश-बिदेश चाहर्दैनन् । बरु भोकै सुत्छन् तर अर्को टोलसम्म पनि जाँदैनन् । अनेक ताडना र लात सहँदै भए पनि यिनिहरु आफ्नो टोल छोड्दैनन् । यो हो वास्तवमा असली र सच्चा टोल प्रेम !

बिडम्बना नै मान्नु पर्छ, हाम्रै टोलमा बिनाशुल्क यती समर्पित र स्वामीभक्त कुकुर हुँदा-हुँदै पनि कथित आधुनिकहरुले लाखौं रुपियाँ खर्च गरेर बिदेशी कुकुरहरु मगाउँछन् । 'पेडिग्री' (कुकुरको लागि बनाइएको स्पेशल बिदेशी खाना) भोजन गराउँछन् । गगल्स, सुइटर र टाइ भिराइदिन्छन् । त्यस्का लागि स्पेसल साबुनले नुहाइदिन्छन् । कतिले त एउटा मान्छे (नोकर) नै पनि राखेका हुन्छन् बिदेशी कुकुरको आची सोहोर्न र चाकर गर्न । त्यस्को गालामा म्वाइ खानु, तस्बिर घरमा सजाउनु र सोसल मिडियामा फोटो र भिडियो पोस्ट गर्नु त सामान्य नै भयो । तर केही नेपाली सेलिब्रेटीहरुले त अचेल युरोपियन र अमेरिकिको देखासिकी महँगो बिदेशी कुकुर लिएर पार्टीमा 'शो' गर्न समेत जानथालेका छन् ।

यि बिदेशी कुकुरप्रेमीहरुको अर्को नाटक बुझी नसक्नुको छ; यिनीहरु मर्निङवाक वा इभिनिङवाकको नाममा बिदेशी कुकुर देखाउँदै हिंड्छन् । अनी हाम्रा लोकल/रैथाने कुकुरले भुके भने लट्ठीले मर्ने गरी हिर्काउँछन् वा लात्तले बजार्छन् । असाद्धै टिठ लागेर आउँछ । कठै बिचरा हाम्रा रैथाने कुकुरहरु !

- योगेश कुमार खपाङ्गी

Sunday, April 7, 2013

नेपाली भाषामा नै विन्डोज ८


जुन दिन विन्डोज ८ रिलिज भयो त्यसै दिनदेखि नै यसको नेपाली संस्करण उपलब्ध भएको छ । यसभन्दा अगाडी विन्डोज एक्सपी, भिस्टा र विन्डोज ७ को पनि नेपाली संस्करण रिलिज भएको थियो तर त्यहाँ संस्कृत शब्दहरूको समेत प्रयोग भएको र अङ्ग्रेजी भाषालाई नेपालीमा उल्था गर्दा अलिक अप्ठ्यारो परेको हुनाले धेरै नेपालीहरू विन्डोज ७ को नेपाली संस्करण रुचाएनन् ।
 त्यही कारणले गर्दा विन्डोज ८ मा आम बोलीचालीका शब्दहरू प्रयोग गरिएको छ । चिन, जापान, थाइल्याण्ड जस्ता मुलुकहरुले अङ्ग्रेजी भाषालाई भन्दा बढी आफ्नै भाषालाई महत्व दिएर त्यही भाषामा विन्डोज चलाइरहेका छन् तर नेपालीहरुमा अङ्ग्रेजी जान्नैपर्दछ भन्ने एक किसिमको भ्रम रहेको छ । त्यसैले गर्दा पनि होला सोचेजस्तो नेपाली संस्करण प्रयोग भएको छैन । त्यसको अर्को पनि कारण हुनसक्दछ । कम्प्युटर सिकेकाहरुले अङ्ग्रेजी संस्करणमा कम्प्युटर सिकेको हुनाले सुरुवाती अवस्थामा नेपाली अप्ठ्यारो लाग्न सक्दछ ।

अग्रेजी भाषाको ज्ञानमा कमी हुनेहरुको लागि विन्डोज ८ बरदान साबित हुनसक्दछ । त्यसैले कम्प्युटर सिक्नको लागि अङ्ग्रेजी भाषा नै जान्नुपर्दछ भन्ने छैन । अङ्ग्रेजी संस्करणको विन्डोजमा माईक्रोसफ्ट अफिस चलाउँदा अङ्ग्रेजी भाषाको शब्दहरू र व्याकरण गलत भएको खण्डमा रातो/निलो लाइन देखिएजस्तै नेपाली संस्करण चलाउँदा व्याकरणको शुद्धाशुद्धि पनि हेर्न सकिन्छ । नेपाली बृहत् शव्दकोष यसभित्र रहेको हुनाले गर्दा हश्व दीर्घ र शुद्धाशुद्धि राम्रोसँग हेर्न सकिन्छ । नेपाली बृहत् शव्दकोषमा नभएका शब्दहरू भने गल्ती देखिन्छन् ।

कसरी नेपाली भाषामा चलाउने ?

 नेपाली भाषामा विन्डोज चलाउनको लागि कन्ट्रोल प्यानबाट Language मा जानुहोस् । त्यसको लागि विन्डोज कि र थिचेस डाइलग बक्समा Control इन्टर थिच्नुहोस् । Language भित्र छिरे पछि माथिपट्टि Add a Lanugage भन्ने अप्सन देखिन्छ ।

त्यसलाई क्लिक गरेपछि विभिन्न भाषाहरु देखिन्छन् । अहिले हामीले नेपाली ल्याङवेज चलाउने हुनाले नेपालीमा क्लिक गर्नुपर्दछ । नेपाली Language Add गरिसकेपछि फेरी अप्सनमा क्लिक गर्नुपर्दछ । त्यहाँ नयाँ विन्डोजओपन हुन्छ । त्यसको तल डाउनलोड एण्ड इन्स्टल ल्याङवेज प्याक भन्ने भेटिन्छ । त्यसमा क्लिक गरेपछि ३.७० एमबीको नेपाली ल्याङवेज प्याक कम्प्युटरमा डाउनलोड हुन सुरु गर्दछ ।




 केही समयपछि तपाईँले इन्स्टलेसन कम्पलीट भन्ने डाइलग बक्स खुलेको भेट्नुहुनेछ । यसलाई बन्द गर्नुहोला । अब फेरी कन्ट्रोल प्यानबाट ल्याङवेज भित्र छिरेर अप्सनमा क्लिक गरेपछि Make this Primary Language भन्ने अप्सन  भेट्नुहुनेछ । आफ्नो प्राथमिक भाषा नेपाली बनाएपछि एकचोटी कम्प्युटर अग अफ हुन्छ । कम्प्युटर खोल्दा सुरुमा स्टार्ट भनेर देखिने अङ्ग्रेजी शब्दको ठाउँमा सुरुवात भनेर नेपाली शब्द भेटिन्छ । माईक्रोसफ्ट आफैँले बनाएका सबै प्रोग्राम वा एप्सको नाम नेपाली भाषामा आउँदछ भने त्यसबाहेकका अरू भने अङ्ग्रेजी भाषामा नै देखिन्छ । 


http://www.nepaliblog.net बाट साभार

Thursday, April 4, 2013

जय देश - जय किसान !


आधुनिकता भनेको के हो ? आधुनिकताको मापन के हो ? के गर्दा आधुनिक भईन्छ-के गर्दा पुरातन ? त्यस्को जवाफ कठिन छ । किनकी अठारौं शताब्दीका मान्छेले पनि आफुलाई आधुनिक नै भन्थे । अनी अहिलेको युगलाई पनि हामी आधुनिक नै भन्छौं । खास कुरा के हो त ! घोत्लिने हो भने बिज्ञानसम्मत र समय अनुसार आफुलाई ढाल्दै जानु नै आधुनिकता हो । यसै क्रममा एक जना मित्रले सकारात्मक सोचका साथ एउटा बिचार राखे - 'तपाई हामीले गरेको कृषिले केही नाफा हुदैन .... औधोगिक रूपमा कृषि औजार प्रयोग गरेर, उन्नत बिउ बिजन, अनुसन्धान, मल आदि सबै पुर्याउन ठूलो कम्पनिनै खोलेर खेतीपाती नगरी कसरी कृषिको बिकास होला र ?' कुरा ठिकै हो । तर हाम्रा पिता-पुर्खाले जुन तरिकाले खेतिपाती गर्थे त्यो पनि आधुनिक खेतीपाती नै हो । गोरु नारेर भूमी जोत्नु पनि आधुनिकता नै हो । पर्म (बाटर सिस्टम) लगाएर धान रोप्नु पनि आधुनिकता नै हो । तर अचेल केही यस्ता मान्छेहरु पनि छन् जस्ले आधुनिकताको परिभाषा बदलेका छन् । युरोपियन र अमेरिकिहरुको अन्धाधुन्द नक्कल गर्नु नै आधुनिकता हो भन्ठान्छन् । यस्तो बिचार फैलाउनमा पढेलेखेका आफुलाई शिक्षित भनाउने शहरी बर्ग, ब्यापारी र बिज्ञापन पाउने लोभमा मिडियाले गरेका छन् ।



उनिहरुले भने जस्तो आधुनिकताको चक्करमा पर्ने हो भने कृषिमा अहिले जती फाईदा छ त्यती पनि हुन्न । बरु उल्टो किसानलाई थप घाटा सहनु पर्ने तथा बिउ-बिजन र रासायनिक मलको लागि परनिर्भर हुनुपर्छ । एउटा उदाहरन दिन्छु - आधुनिकताको नाममा ट्राक्टर किन्नु पर्‍यो । सानो-तिनो रकमले ट्राक्टर किन्न पाइँदैन । त्यस्का लागि बैंकबाट रिन लिनुपर्‍यो । ब्याज बेला-बेलामा तिरेन भने बैंकले ब्याजको स्याज, स्याजको प्याज बनाउँछ । अन्त्यमा गरिखाने खेत पनि लीलाम गर्दिन्छ । जसो-तसो ट्राक्टर किनियो रे ।  ट्राक्टरलाई तेल नहाली चलाउन सकिदैन । त्यसकारण बिदेशबाट आयातित अत्यन्त महँगो डिजेल किन्नु पर्‍यो । बेला-बेलामा त्यस्को मर्म्मत पनि गर्नु पर्‍यो । त्यस्का लागि मेकानिकलाई पैसा बुझाउनु पर्‍यो । टायर खीईन्छ, किन्नु पर्‍यो । टायर कम पैसाले आउँदैन । अब आधुनिक कृषिका लागि बाली काट्ने औजार पनि त आधुनिक नै हुनुपर्‍यो । त्यस्का लागि पनि बैंकबाटै रिन लिनुपर्‍यो । अब गरीब किसानको टाउकोमा रिन माथि रिन थपिदै जान्छ । त्यो बाली काट्ने औजार पनि जसो तसो किनियो रे । तर त्यस्कोलागी पनि ट्र्याक्टरलाई जती खर्च गर्नुपर्थ्यो शायद अझ बढी गर्नुपर्ला तर कम्ती खर्चले त्यो पनि चल्दैन । अझ लगानी बढ्यो । फेरी अर्को कुरा ट्राक्टरले लगातार जोत्यो भने ४-५ बर्ष पछी जमिन बढी थिचिएर उब्जनी गर्नसक्ने शक्ती घट्छ । अनी बिउ पनि उन्नत चाहियो । उन्नत भन्नाले हाइब्रिड चाहियो । हाइब्रिड बिउ-बिजन पनि बिदेशकै भर पर्नु पर्‍यो । हाइब्रिड बिउ प्राय: नपुङ्सक हुन्छ । त्यस्मा आवश्यक प्रोटिन, खनिज लगायतका तत्व पनि हुन्नन । जस्ले गर्दा हाइब्रिड बिउबाट उत्पादित अन्न-बालीको माग विश्वमा घट्दो छ । त्यसैले बिउ किन्न सजिलै भए पनि राम्रो मुल्यमा बेच्न साह्रै कठिन छ । हाइब्रिड बिउलाई मल पनि युरिया लगायतका उन्नत नै चाहियो । त्यस्का लागि पनि बिदेशीकै मुख नताकी हुन्न । हाइब्रिड खेतीमा किटनासक हाल्नु पर्‍यो । त्यो पनि आधुनिक र उन्नत नै चाहियो । त्यस्को फ्याक्ट्री नेपालमा छैन । त्यो पनि बिदेशीकै मुख ताक्नुपर्‍यो । अब महंगोमा किनेको किट्नासक छर्कन पनि आधुनिक र बैज्ञानीक मेसिनहरु चाहियो । खर्चै-खर्च । त्यत्रो खर्च र दु:ख गरेर उब्जाएको अन्न बेच्दा आखिरमा किसानलाई केही फाईदा हुन्न । बिचौलियाले कौडीको भाउमा किनेर कुरुस्त नाफा कमाउँछ । जब कि किसान रिन माथि रिनमा पर्दै जान्छ । झन-झन उकासिनुको साटो किसान डुब्दै जान्छ । आखिर बैंक, आधुनिकता र बैज्ञानीक खेतीको चक्करमा परेर किसानको जमिन खोसिन्छ । त्यो जमिन कस्को हातमा पर्छ त ? धनी-पुंजीपतीको । देशको पैसा कहाँ जान्छ त ? - बिदेशमा । एकातिर आधुनिकताको चक्करमा किसान परनिर्भर हुन्छ । अर्कोतिर बाताबरणको बिनास पनि हुन्छ । त्यती मात्र नभएर पुरानो शिप र स्थानिय (लोकल)बिउ-बिजनको बिनाश पनि हुन्छ ।


यो भन्दा त हाम्रा पुर्खाले गर्ने खेती प्रणाली कता हो कता स्वाबलम्बी र बैज्ञानीक छ । किनभने हाम्रा पुर्खाले बिउ आफ्नै माटोमा उब्जिएको स्थानिय प्रयोग गर्थे । जस्का लागि युरोप-अमेरिकाको हिंजडा बिउको आश गर्नुपरेन । आफुसँग भएको बिउ प्रयोग गर्ने बित्तिकै लगानी घट्यो । जमिन जोत्न गोरु पाल्नुपर्छ । गोरुलाई ट्र्याक्टरलाई जस्तो इन्धन हाल्नु पर्दैन । खेतीमै भएको घाँस भए पुग्छ । त्यस्का लागि खर्च गर्नु परेन । फेरी लगानी घट्यो । अब मलको लागि त्यही गाई-गोरुको गोबर र सोत्तर भए हुन्छ । रासायनिक मलको लागि जस्तै बिदेशीको आश पनि गर्नु परेन । किटनाशकको रुपमा खरानी र गाईको पिसाब प्रयोग गर्थे । त्यस्का लागि पनि खर्च भएन । अनी अन्न बाली ओसार-पसार गर्न पशुले तान्ने गाडा प्रयोग गर्थे । न मेन्टेनेन्सको टन्टा न इन्धनको पिर । लोकल बिउ-बिजनबाट फलाईएको अन्न हाइब्रिड जस्तो चाँडो कुहुदैन । जती समय स्टोर गरेर राखे पनि हुन्छ । खानमा स्वादिलो र पोषिलो पनि हुन्छ । एकातिर श्वास्थ्य लाभ भयो अर्कातिर घरका सबैलाई रोजगारी पनि भयो । अब कम लगानी गरेर फलाएको अन्न बजारमा अलिकती सस्तो दाममै बेच्दा पनि खासै घाटा हुँदैन । सबैले श्वास्थ्यको महत्व बुझन थालेका छन् । त्यसैले हाइजेनिक अन्न, साग-पात, सब्जी र फलफुलको माग विश्वब्यापी रुपमा बढ्दोक्रममा छ ।  त्यसमाथी सरकारले आँफैले उचित दाममा किन्दिएर बिचौलिया हटाउने काम गरे त फाईदै-फाईदा !

त्यसैले आधुनिकताको नाममा युरोपियन र अमेरिकिहरुको अन्धाधुन्द नक्कल गर्न छोडौं । हाम्रा पिता पुर्खाले गरीआएको तरिका नै बैज्ञानीक, आधुनिक र दिगो छ । देशको पैसा देशमै राखौं- स्वाभलम्बी बनौं । जय देश - जय किसान !

- योगेश कुमार खपाङगी

Wednesday, April 3, 2013

व्यङ्ग्य : पाखे भर्सेज मोर्डन


नेपालीलाई अचेल एउटा गम्भिर खालको आँखाको रोगले च्याप्दै लगेको छ । त्यो रोग नेपाल भित्रिएको खासै धेरै नभए पनि यो एक किसिमको सरुवा रोग भएको हुनाले फैलँदो क्रममा छ । यो रोगको उत्पत्ति युरोपबाट भएको हो । यो भाषाको माध्यमले दिमागमा छिर्छ अनी आँखालाई कामै नलाग्ने बनाउँछ । त्यो रोगको नाम हो ‘अंग्रेजीमेनिया’ ।

यो रोगको मुख्य लक्षण युरोपियन र अमेरिकनहरुले गरेका हरेक काम आधुनिक र वैज्ञानिक देख्नु अनी आफ्नो पिता–पूर्खाले सिकाएका काम र ज्ञानजती सबै अवैज्ञानिक, पुरातन तथा पाखे देख्नु हो । यो रोगले धेरै गाँजेका मान्छेहरुको कुरा सुन्नु भयो भने तपाईंलाई पुरै नसके पनी अर्धपागल चैं बनाउँछन् ।

यो रोगले खासगरी युवा÷युवतीलाई बढी समात्छ । अचेल उनीहरुका अभिभावकलाई पनी यस्ले समात्न थालेको छ । उनीहरुको बिचारमा भुटेको मकै खायो भने पाखे होइन्छ । कसैले घरमा भएको मकै भुटेर सिनिमा हल वा सार्वजनीक ठाउँमा खायो भने लाज हुन्छ । तर त्यही मकैलाई कागजको बट्टामा राखेर ‘मकै होइन पपकर्न हो’ भन्यो भने चैं खान लाज हुँदैन ।

उनीहरुको केही सिद्धान्त छन् । ति यस्ता छन्; ढाका–टोपी-दौरा-सुरुवाल अनी साडी–चोली लायो भने पाखे । युवतीहरुले तिघ्रा देखिने गरी मिनीस्कर्ट वा टाइट जिन्स लगाए भने चैं मोर्डन पहिरन हुन्छ । अनी युवाहरुले चैं कट्टु देखाएर खुस्किन लाग्या जिन्स अनी ५ देखि १० हजार दाम पर्ने बिदेशी जुत्ता लगाए भने त्यो आधुनिक हुन्छ । तर भलादमी तरिकाको पहिरन लगाए पाखे । होटलमा मैदा सडाएर बनाइने पिज्जा, बर्गर र म्याकडोनाल्डको अखाद्य केमिकल राखेर तेलमा तारेको सडेको कुखुरा चैं आधुनिक खाजा अनी अरुले खाने गरेको चना र चिउराको खाजा चैं पाखे खाजा । कार्बोनेटेड वाटर अर्थात् 'ढ्याउ' डकार आउने कोक/पेप्सी चैं मोर्डन पेय अनी फलफुलको जुस वा दही–दुध चैं पाखे पेय । अंग्रेजीमा बोल्नु, टाइ लगाउनु, अंग्रेजी गीत गाउनु, हलिउडको कलाकारको कुरा गर्नु नै मोर्डन लाइफ स्टायल हो । नेपाली लोक वा आधुनिक गीत सुन्यो अथवा मोबाइलमा रिङटोन राख्यो भने पाखे ।

फेसबुक÷टुइटर को स्टाटस कनीकुथी भए पनी अंग्रेजीमै लेख्नु राम्रो । नेपालीमा लेख्यो भने पाखे । नेपाली साहित्य पढ्यो भने पाखे, अंग्रेजी उपन्यास पढ्यो भने स्ट्यान्डर । गोरो छाला राम्रो, कालो नराम्रो । कालो कपाल नराम्रो, गोल्डेन राम्रो । आमा–बुवा भनेको पाखे, मम्मी–ड्याडी भनेको मोर्डन । काका–काकी, मामा–माइजुलाई अंकल भन्यो भने मोर्डन नत्र पाखे । लेखेर पार नलाग्ने हुनाले आजलाई यत्ती नै । अस्तु ।

– योगेश कुमार खपाङ्गी

जिद्दीको अगाडी दैवले पनि हार्छ



एकजना मान्छेले आफ्नै मृत्‍यु भयो भन्ने ठानेछ । दुनियाँले सम्झाए - 'तँ मरेको छैनस् । जिउँदै छस् । किन आँफैले आफुलाई मरिसके भन्छस् !' उस्ले मानेन । उस्लाई डाक्टरकोमा लगियो । डाक्टरले पनि 'तपाईं जिँउदै हुनुहुन्छ । सत्य कुरा स्विकार्नुस् ।' भनेर सम्झायो । तर उस्ले मानेन । अन्त्यमा डक्टरले भन्यो - 'म तपाईंको शरीरमा कतै काट्छु । रगत आएछ भने तपाईं जिँउदै हुनुहुन्छ भनेर तपाईं मान्नुस् । रगत आएन भने म तपाईंको कुरामा सहमत हुन्छु । हुन्छ ?' । त्यो मान्छे डाक्टरको कुरा मान्न राजी भयो । अनी डाक्टरले उस्को हातमा काट्यो । रगत आयो । त्यो मान्छेले 'यहाँ मात्र काटेर हुन्न । अन्त पनि काट्नुहोस्' भन्ने आग्रह गर्‍यो । तर जती ठाउँ काट्यो त्यती ठाउँ रगत आयो । अनी त्यो जिद्दी मान्छेले अन्त्यमा के भन्यो थाहा छ ?

उस्ले भन्यो - 'माफ गर्नुहोस् डाक्टर साहेब, म गलत रहेछु । मरेको मान्छेको पनि रगत आउँदो रहेछ !'

सबैजना त्यो मान्छेसँग हार खाए ।

त्यस्ता मान्छेहरु समाजमा प्रसस्त छन् । मैले जानेबुझेको अनुभव र ज्ञानको आधारमा कतीपय ब्यक्तीलाई 'सत्य यो हो' भनेर सम्झाउँने प्रयास गर्छु तर उनिहरु मान्नेवाला छैनन् । त्यसैले कहिले-काँही म जानी-बुझी उनिहरुसँग हारिदिन्छु । सोंच्छु शायद उनिहरुले पनि मलाई त्यही सोच्दोहुन् जुन मैले उनिहरुको बारेमा सोंच्छु !

- योगेश कुमार खपाङगी

Tuesday, April 2, 2013

धनीको खेल क्रिकेट, गरीबको खेल डन्डीबियो


क्रिकेट खेलको शुरुवात बेलायतका राजा एड्वर्डका फुच्चे छोराले गरेका रहेछन् सन १५९८ मा (विकिपेडियाका अनुसार)। त्यसबेला दरबारमा राजा-महाराजाहरुको हरहमेसा काम त हुँदैहुदैनथियो । फुच्चेहरुले खेल्थे, समय कटाउन राजा हेरेर बस्थे । पछी-पछी राजालाई मनपर्ने खेल भनेर जनताले पनि खेल्न थालेछन् । बिस्तारै-बिस्तारै क्रिकेट खेल बेलायतको राष्ट्रिय खेल भएछ । पछी साम्राज्यबादी बेलायतीहरुले जुन-जुन देश कब्जा गरे त्यहाँ-त्यहाँ खैरेहरु पुग्थे । अर्थोक काम केही हुन्नथ्यो । त्यसैले उनिहरु क्रिकेट खेल्ने बस्ने काम गर्थे । के गर्ने खाना त पचाउनै पर्‍यो ! एउटै खेल सात-सात दिन सम्म खेल्थे उनिहरु ।

हरेक नोकरलाई मालिक भन्ने लालशा त हुन्छ नै । मालिकले जस्तो लगाउनु, मालिकले जस्तो बोल्नु र मालिकले जस्तो खेल खेल्नु नै उनिहरुको चाहना हुन्थ्यो । त्यसैले जुन-जुन देश बिगतमा बेलायती उपनिवेश थियो, त्यही देशका जनताले क्रिकेटलाई मरिहत्ते गरेर खेल्न थाले । जनताको त काम थियो । सात-सात दिनसम्म खेल खेलेपछी खान-लाउन त कसैले नि फोकटियामा त दिदैन नै थियो । अनी खेलको अवधी घटाएछन् । त्यसपछी 'वनडे म्याच' खेल्न सुरुवात भएछ । आज पनि हेर्नुस् बेलायत र बेलायतका पूर्वदाश देशले मात्र क्रिकेट खेल्छन् । जस्तो - भारत, अस्ट्रेलिया, दक्षिण अफ्रिका, पाकिस्तान, बङ्लादेश, श्रीलंका, नुजिलेन्ड, वेष्ट इन्डिज आदी ।

त्यसमद्धे भारतमा हेर्नुस् । क्रिकेट म्याच हुन थाले पछी त्यो देशको समय थामिन्छ । क्रिकेट खेल अवधीभर त्यहाँ उद्द्योगधन्दा-ब्यापार र काम-काज सबै ठप्प हुन्छ । सरकारी कार्यालयको समय नै परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन्छ खेलको लागि । त्यती मात्र नभएर करोडौंको रकममा बाजी थाप्ने, म्याच फिक्सिङ गर्ने, ड्रगको कारोबार गर्ने, बेस्याब्रित्ती गराउने जस्ता अनैतीक काम हुनथालेको छ आजको भारतमा । त्यहाँ रातारात बिदेशी लगानीको अखबार र टि.भी च्यानलले क्रिकेटरहरुलाई महान सेलिब्रेटी बनाइदिन्छ । अनी भारतीय जनताले उनिहरुको पूजा गर्न थाल्छ । कपिल देव र सचिन तेन्दुकर महान ब्यक्तिहरु कहलाइन्छन । आज भारतको कुनै पनि बच्चा बैज्ञानिक, चिकित्सक, इन्जिनियर, समाजशास्त्री, शिक्षक, नेता बन्न चाँहदैन । कपिल तेन्दुल्कर बन्न चाहन्छ कि त शहरुख खान । केटी छन् भने केट्रिना कि करिना वा सन्नी लियोनी । अनी तेन्दुल्कर र खानहरुले के गर्छन् थाहा छ ? कि कोक-पेप्सी, आलु चिप्स, बुस्टको बिज्ञापन गर्छन् । 'डरके आगे जित है । बुस्ट इज द सिक्रेट अफ माइ इनर्जी ।' वा यस्तै भन्दै अन्य सामान बेच्छन् - भारतका आइकोनहरुले । स्वदेशमा बसेर बिदेशी मालको प्रचार गर्छन् केट्रिना-शाहरुख-सैफ र तेन्दुलकरहरुले । जनता त के हो र ! रातको दिन देखाए पछी त एकदिन न एक दिन त बिज्ञापनको चँगुलमा फँसीहाल्छ नि ! त्यसैले यो खेलको बिरोधमा अहिले भारतभरीका सचेत नागरिकहरु उठ्न थालेकाछन् ।

हेर्नुस् बिडम्बना, हाम्रो नेपालले पनि यो खेलमा खुब राम्रो शुरुवात गर्न थालेको छ । जो कहिले कसैको दाश थिएन । तर अब क्रिकेटप्रतीको बढ्दो उत्साह र जनसहभागीता हुन थालेको छ । अब बिस्तारै-बिस्तारै सरकारलाई एककिसिमको मनोबैज्ञानीक प्रेशर पर्न थाल्छ - क्रिकेटको बिकासको लागि बजेट छुट्याउने ।  यो खेल बेलायती दब्दबाको निशानी हो । त्यसैले खेल नै त हो भन्ने कदापी सोच्नु हुन्न । यो त्यस्तो खेल हो जहाँबाट देशमा अराजकता भित्रिन्छ । यो खेल हाम्रो होइन - यो हाम्रो माटो सुहाउंदो छैन । बरु डन्डी बियो खेले हुन्छ तर क्रिकेटमा लगानी गर्नु बालुवामा पानी हाले सरह हो ।
- योगेश कुमार खपाङगी

Monday, April 1, 2013

गाँठ भी गँवाना, बेवकुफ भी बनना !

एउटा संस्था छ - अन्तरराष्ट्रिय मुद्रा कोष । अमेरिकाको वासिङ्टन डिसीमा कार्यालय छ । त्यो यस्तो मालिक संस्था हो जस्लाई विश्वभरीका देशले लगेर पैसा बुझाँछन् । त्यस्ले रिन पनि दिने काम गर्छ । तर रिन दिदैं पिच्छे - 'तेरो पैसाको अवमुल्यन गर अनी दिन्छु' भन्दोरहेछ । अनी हाम्रो नेपालले चै त्यो कोषमा पैसा जम्मा गर्न थालेको सन १९८४ देखी रहेछ । अर्थात् २९ बर्ष भएछ पैसा जम्मा गर्न थालेको । खिलराज सरकारका अर्थ मन्त्री शंकर कोइरालाले भनिसके - 'विश्व मुद्रा कोशमा पैसा बुझाउनु छ । त्यसैले यसपालाको बजेट पूर्ण बजेट हुनेछ ।' हेर्नुस् हाम्रो बेवकुफी 'गाँठ भी गँवाना, बेवकुफ भी बनना !'- हिन्दी भनाइ) । एकातिर पैसा पनि जम्मा गर्नु छ । अर्का तिर रिन लिंदै पिच्छे आफ्नु पैसाको अवमुल्यन गर्नु पर्ने । त्यो पनि अमेरिकन डलर सँग !आज हाम्रो रुपिंयाको बिजोग हेर्नुस् त अमेरिकन डलर १ बराबर नेपाली ८७ रुपिंया छ । तर आश्चर्यको कुरा के छ भने खुद अमेरिकाले जनवरी १, १९८४ देखी त्यो कोशमा पैसा जम्मा गरेको छैन । अर्थात २९ बर्ष नै भएछ उस्ले पैसा जम्मा गर्न छोडेको । त्यसो भये हामी चैं बढी जान्ने भएर त्यो कोशमा नभएको पैसा रिन खोजी-खोजी किन बुजाउनु पर्ने । हेर्नुहोस् - अन्तरराष्ट्रिय मुद्रा कोषको वेबसाइटमा वास्तविकता ।

नेपालको ट्रान्जिक्सन -


अमेरिकाको ट्रान्जिक्सन -


- योगेश कुमार खपाङगी

Sunday, March 31, 2013

के नेपाली भाषा बोल्ने जती 'ग्वाँच' गाउँलेहरु हुन् त ?



नेपालमा एउटा ठुलो भ्रम छ; अङ्ग्रेजी भाषा अन्तररास्ट्रिय भाषा हो । यो भाषा नभए देशको बिकास हुन सक्दैन । अङ्ग्रेजी बोल्ने आधुनिक - नेपाली बोल्ने पुरातन 'ग्वाँच' गाउँलेहरु हुन् भन्ने । त्यसको जवाफमा केही आँकडा प्रस्तुत गर्दैछु -


#  बिश्वमा कुल १९४ देशहरु (केही देशहरु फुट्ने र जुट्ने क्रम चलिराखेको हुनाले यती नै हो भन्...ने ठोकुवा गर्न सकिन्न)छन् । त्यसमद्धे ८ वटा देशको मात्र राष्ट्रिय भाषा अङ्ग्रेजी हो ।
#  विश्वको जनसंख्याको आधारमा अङ्ग्रेजी बोल्ने कुल जनसंख्या ५.५% छन् ।
#  सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा चाइनिज र दोस्रोमा स्पेनिश हो । तेस्रोमा अङ्ग्रेजी र चौथोमा हिन्दी हो ।
#  संयुक्त राज्य अमेरिकामा कुल ७०% ले अङ्ग्रेजी बोल्छन् । (अङ्ग्रेजी जान्दै नजान्नेहरु पनि उल्लेख्य मात्रामा छन् ।)
#  ल्यटिन अमेरिकाको कुल १ प्रतिशतले मात्र अङ्ग्रेजी बोल्न सक्छन् ।
#  युरोपको ८ प्रतिशतले मात्र अङ्ग्रेजी बोल्न सक्छन् ।
#  अङ्ग्रेजी भाषामा जम्मा १२००० वटा शब्द मात्र मूल शब्दहरु हुन् । बाँकी अन्य भाषाबाट तानतुन गरिएको हो ।
#  टेक्निकल र इन्जिनियरिग सम्बन्धी पुस्तकहरु सबैभन्दा बढी रसियन भाषामा लेखिएको छ ।

चीन, जापान, कोरिया, फ्रान्स, स्पेन, जर्मनी, इटाली, स्विट्जरलेन्ड, बेल्जियम, नेदरल्यान्ड, नर्वे, स्विडेन, फिन्ल्यान्ड लगायतका विश्वका अती बिकसित देशमा अङ्ग्रेजी बोलिदैन । उनिहरुले आ-आफ्नो भाषामा पाठ्यक्रम बनाएका छन् र आफ्नो भाषालाई अन्तररास्ट्रिय रुपमा उभ्याउन कम्मर कसेर लागेका छन् ।

के उल्लेखित देशहरुले अङ्ग्रेजी भाषा जानेको हुनाले बिकास गरेका हुन् त ? अङ्ग्रेजी भाषा अन्तररास्ट्रीय भाषा हो त ? हामी किन अङ्ग्रेजी भाषाका लागि आफ्नो मात्रिभाषाको बली चढाउने ? नेपाली भाषा बोल्न र लेख्न यत्रो हीनताबोध किन ?
- योगेश कुमार खपाङगी

Saturday, March 30, 2013

साताको कार्टून


पूर्वको लोकप्रिय अखबार 'प्रतिदिन दैनिक'मा प्रकाशित

Thursday, March 28, 2013

व्हाइ 'पोलिटिक्स इज नट डर्टी गेम' !


- योगेश कुमार खपाङगी

'पोलिटिक्स इज डर्टी गेम' अर्थात 'राजनिती फोहोरी खेल हो' ।  यो भनाइ कुनै चतुर राजनीतिबाजको हुनुपर्छ । अन्यथा राजनिती फोहरी खेल हुँदै होइन । किनभने राजनिती भनेको नितिहरुमद्धेको राजा-निती अर्थात राजनीति हो । राजनीतिले नै देश र संसार हाँकेको छ । सही निती र बिचारबाट निर्देशित नितिले जनता र देशको भबिस्य निर्धारित गर्छ । यदी कुनै देशमा असल राजनेताहरु नहुनु हो भने अर्को देशले त्यो देशलाई असफल घोषणा गर्दिन्छ र कथित राष्ट्र संघको नियम अन्तर्गत नै रहेर हडपीदिन्छ ।

बिडम्बनाको कुरो अहिले हाम्रो देशको राजनिती नितीबेगरको अनी फोहरी भएको छ । राजनीति आफैमा फोहरी खेल हुँदै होइन । तर यस्का खेलाडीहरु प्राय: सबै फोहरी भएका हुनाले नै राजनीति 'एउटा फोहर खेल हो' भन्ने भ्रम हुनगएको छ । यो भनाइले राजनीतिको नाममा फोहरी खेल खेल्नेहरुलाई चाँही पक्कै राहत मिलेको हुनुपर्छ । किन भने पहिले नै फोहरी खेल भन्दिए पछी त टन्टै साफ भो नि ! निजी स्वार्थ पुरा गर्न जती फोहर खेल खेले पनि भयो नि ! आखिर जनताको दिमागमा पहिल्यै भर्दिएकै छ - 'राजनिती फोहर खेल हो ।' अब फोहर खेलमा फोहरी काम त हुने नै भयो । त्यस्मा आस्चर्य मान्नु पर्ने कारण नै केही रहेन । न रहने भो बाँस, न बज्ने भो बाँसुरी ! कुरा साफ !

बर्तमान समयमा संसारमा असल राजनितिगग्यको कमी छ, खराबको बाहुल्य छ । फटाहा राजनीतिग्य र चतुर ब्यापारिहरु मिलेर जनताको (खासगरी युवाहरुको) ध्यान मोड्न अनी आफ्नो फाईदाकोलागी अनेक थरी उपायहरु बनाएका छन् । टिभीमा चौबिसै घण्टा अश्लील गीतहरु देखाउने; ताकी युवाहरुको मन सेक्सभन्दा अन्त नजाओस् । एम टिभी, भि टिभी, फेशन टिभी, ट्रावल एन्ड टुरिजम । सबैको नियत सेक्स पस्किने मात्र छ । हुँदा-हुँदा प्राय: अधबैंसे तथा बुढाहरु (जुनबर्गलाई सचेतबर्ग पनि भन्नसकिन्छ) ले पढने समाचार पत्रहरुमा समेत नियत भङग गर्ने उत्तेजक-अश्लील फोटोहरु र समाचार दिने अभ्यास हुनथालेको छ । यस मामालामा नेपाली मिडिया पनि काम छैन । जानेरहोस् या अन्जानमै; हाम्रा संचार माध्यमले पनि हामीलाई डरलाग्दो कालो खाडलमा धकेल्दैछन् । होसियार ! यस्ले गर्दा आममानिस बिहान उठेदेखी नै देशको मुल मुद्दामा चासो नदिने, बरु उत्तेजक र अश्लील समाचार खोजी-खोजी पढने अनी पङगु बनिदैछन् । त्यसै गरी महिलाहरुलाई त झनसारो बुद्धिहीन बनाउने कामको शुरुवात भएको छ । चौबिसै घण्टा टिवीमा टाँसिएर बस्नु परेपछी अन्य कुराहरु सोच्ने फुर्सद खै ? एकपछी अर्को तुरुन्त आउँछ ।  फुर्सद भइहालेमा पनि खाली गहना, राम्रा-राम्रा लुगा अनी विवाहइतर सम्बन्ध कसरी बनाउने भन्ने मात्र सोच्ने बनाउने घ्रिणित चाल चलाईँदैछ ।  रियलिटी शो अनी फोकटिया टेलीसिरियलमा आखिर के देखाइन्छ ? आजका बच्चाहरु  रेस्लिङ खेल हेरेर मजा लिदैछन् । भलै त्यो नक्कली खेल हो । तापनी एक मुस्तन्डले अर्कोको खप्पर फुटाएको, रगतको धारा बगाएर लडाईं गरेको देखेर ठुला-साना सबै दङग छौं । त्यसै गरी केही बच्चाहरु चै भिडियो गेममा रमाएका छन् । उनिहरु भर्चुवल दुश्मनलाई छानी-छानी मार्न पाएमा खुशी हुन्छन् । चलचित्र-पत्रपत्रीका र टिभीमा रात-दिन हिङ्सा देखाएको हुन्छ । हामी हिङ्स्रक बन्दै जाँदै छौ ।  हामीहरुलाई देशको मुल समस्या र मुद्धाहरुबारेमा अलग राखेर जिरो पर्सेन्ट नलेजको बनाउने अभ्यास हुँदैछ । सबै केटाकेटी भिडियो गेम/रेस्लिङमा - युवाहरु खेल वा मनोरन्जनमा बिजी छन् ।

'राखी सावन्तको काठमाडौं आउने प्रोग्राम क्यान्सिल भो रे, कट्रिनाले सल्मानलाई छोडेर रणबिरसँग सल्किन रे, ब्रिट्नी स्पेयरको अर्को केटोसँग अफेयर चल्न थाल्यो रे, जेनेट ज्याक्सनले कतारी प्रेमीसँग बिहे गर्ने भई रे, किम कार्डन्सनले बच्चा पाउने भई रे !' - मिडिया भरी यस्तै खबर छ । हाम्रा युवा दु:खी छन् । आफ्नो देशमा के हुँदैछ ? रुपैयाँको भाउ डलरको तुलनामा रातको दिन किन घट्दै छ ? हामी आँफै गरीब भा'को कि बनाइएको ? थाहा पत्तो छैन तर जस्टिन बिबर र लेडी गागाको सबै खबर थाहा छ ।

सन् १९९९ म भारत र पाकिस्तान बिच भयङ्कर युद्ध भएको थियो ।  त्यस युद्धलाई 'कारगिल-युद्ध' भनिन्छ । जुनबेला भारतीय सुरक्षा फौज र गोर्खा सेना ज्यानको बाजी थापेर युद्ध लडिराखेको थियो । त्यतीखेर भारतीयजन लन्डनमा भईराखेको आईसिसी क्रिकेट विश्वकप हेर्न र कमेन्ट्री सुन्नमा ब्यस्त थियो । मिडिया सबै क्रिकेटमय थियो । कुनै-कुनै सानातिना संगठन बाहेक कसैले पनि कारगिल-युद्धबारे 'चुँ' सम्म बोलेन; जबसम्म विश्वकप सकिएन । त्यस्बेलाको विश्वकप अस्ट्रेलियाले हात पारेको थियो । नत्र 'कारगिल जावोस् भाँडमा !' भारतीय युवालाई विश्वकपको मात्र मतलब थियो । यदी भारतले जितेको भये शायद दिपावली मनाइन्थ्यो होला । के थाहा यही तरिका हो भने हाम्रा नेपालीजन पनि भोलीको त्यस्तै कठिन अवस्थामा मनोरन्जनमै ब्यस्त पो हुने हो कि !

जुनसुकै काम गर्न इमान्दारिता र चरित्रवान हुन आवश्यक छ । तर राजनीति मात्र यस्तो ठाउँ छ जहाँ प्रवेश गर्न केही पनि चहिदैंन । खाली एकजमात गुण्डा र छलकपट गर्न जान्ने हुनुपर्छ । केहीलाई छोडेर भन्नुपर्दा अन्य ठाउँमा असफल भएपछी, चाँडो धनी हुन, समाजमा हैकम चलाउन, प्रख्याती वा कुख्याती कमाउन, राष्ट्रिय ढुकुटिमा मोज गर्न अनी पैसा कमाउन बिदेसीको एजेन्ट हुने तथा देश बेच्न परे पनि पछी नपर्नेहरुकै हातमा आज नेपाली राजनीति परेको छ ।
जे होस्, ढिलो-चाँडो नेपालमा फेरी संबिधानसभाको चुनाव हुन लागेको छ । फोहरी भाईरसहरुलाई अब हामी आम दिदी-बहिनी र दाजु-भाइले चिन्ने बेला आएको छ । पक्का छ फेरी पनि तिनै मान्छेहरु फेरी पनि चुनावमा उठ्नेछन् तर यसपटक तिनिहरुको जमानत जफत गराइदिनु पर्छ । अत: क्रिकेट, रेस्लिङ, सिरियल, रियलिटी शो, अश्लील संगीतको पछी नलागौं - रास्ट्रिय पोलिटिक्समा ध्यान दिऔं । सबै मिलेर राजनीतिलाई 'लोकनीती'मा परिणत गरौं । 'पोलिटिक्स इज नट डर्टी गेम - पोलिटिसियन इज डर्टी' । 

Tuesday, March 26, 2013

म भरसक 'ब्रान्डेड' सामान खरिद गर्दिन । किन थाहा छ ?

केही बर्ष अघीको कुरा हो । म जमल (काठ्मान्डुको) हुँदै न्युरोड जाँदै थिएँ । घनघोर पानी पर्न थाल्यो । ओत पनि लाग्ने, टाइम पनि किल गर्ने नियतले जनप्रशासन क्याम्पस अगाडिको किताब पसलमा छिरें । थुप्रै किताबहरु सर्सरी पाना पल्टाउँदै पढन थालें । त्यसमद्धे 'फाइनान्सियल टाइम्स'का एकजना कोलमिस्टको किताबमा लेखिएको एउटा सल्लाह चैं अहिलेसम्म याद गरिराख्या छु । 

उन्ले लेखेका थिए - "ब्रान्डेड सामानको नाममा पैसा खेर नफाल्नुहोस् । 'ब्रान्डेड' भनेको बेवकुफ टिनएजरहरु लाई फँसाउने मकडजाल मात्र हो ।" त्यसबेला देखी 'ब्रान्डेड'को नाममा मुर्गा बनिनबाट आफुलाई बचाइ रा'छु । आखिर सस्तो मुल्यमा नै उत्कृष्ट सामान पाइन्छ भने पसिना बगाएर कमाएको पैसा किन खेर फाल्ने ? हैन त ! म त भन्छु - 'भरसक स्वदेशी नै किनौं ।'
- योगेश कुमार खपाङगी